Ocak ayı enflasyonu aylık %6,7 (Aralık: %1,2, Kasım: %2,9) ile İş Yatırım (%4,0), piyasanın (%3,8) tahminlerinin çok üstünde geldi. İTO verilerine göre İstanbul enflasyonu aylık %6,0 olarak açıklanmıştı. Beklenenden güçlü aylık fiyat artışına rağmen yüksek baz etkisi nedeniyle yıllık enflasyon 7 yüzde puan düşerek ile %57,7 seviyesine geriledi.
TÜİK her yıl başında olduğu gibi harcama sepetindeki ürün ve hizmetlerin ağırlıklarını güncelledi. Konut (+2,5 yüzde puan), lokanta-oteller (+0,7), sağlık (+0,3), eğlence-kültür (+0,2) ve gıda (+0,1) gruplarının ağırlıkları artırılırken, ulaştırma (-1,7 yüzde puan), tütün (-0,7), haberleşme (-0,5), eğitim (-0,4) ve ev eşyası (-0,2) gruplarının ağırlığı düşürülüyor. Konut grubunun ağırlığındaki yükseliş şişen elektrik ve doğalgaz faturalarından, ulaştırma grubundaki düşüş otomobilden kaynaklanıyor.
Son dönemde istikrar kazanan dolar kuruna rağmen aylık enflasyonun beklenin ötesinde gerçekleşmesi fiyatlama alışkanlıklarında endişe verici bir bozulmaya işaret ediyor. Yeni yıldaki yüksek ücret zamları ve kamunun tütün ürünler, toplu ulaşım ve şebeke suyu gibi alanlarda yaptığı fiyat ayarlamalarını hariç bıraksak dahi bozulan beklentilerden beslenen genele yaygın bir enflasyon problemi görüyoruz.
Harcama sepetinde ağırlığı %41 olan gıda ve ulaştırma manşet enflasyona paralel artarak aylık enflasyonu 2,6 puan artırıyor. Toplam sepet ağırlığı %20’ye ulaşan sağlık (%18), lokanta-otel (%13), alkollü içecekler ve tütün (%11), çeşitli mal ve hizmetler (%10) çift haneli artışla aylık enflasyonu 2,5 puan yükseltiyor. Konut %3,3, eğitim %4,5 artışla manşet enflasyonun altında, buna karşın tarihsel ortalamalarının çok üzerinde artıyor.
Mevsimsellikten arındırdığımız serilere göre C endeksi %7,6, (Aralık %1,9, Kasım %2,0), B endeksi %7,0 (Aralık %1,9, Kasım %2,8) yükseliyor. B endeksi enerji, tütün ve işlenmemiş gıda fiyatlarını, C endeksi ise enerji, tütün ve tüm gıda fiyatlarını hariç tutuyor.
Özel kapsamlı TÜFE göstergeleri alt detayları bozulan fiyatlama alışkanlıklarını teyit ediyor. Mevsimsellikten arındırdığımız verilere göre altın hariç dayanıklı mal fiyatları aylık %4,8 (Aralık %1,4, Kasım %2,6), enerji ve gıda dışı mal fiyatları %4,2 (Aralık %1,6, Kasım %1,9), hizmet fiyatları aylık %12,0 (Aralık %2,0, Kasım %2,4) yükseliyor. Aylık kira enflasyonu benzer bir eğilim ile aylık %9,7’ye yükseliyor.
Aylık fiyat artışının yüksek olmasına rağmen, önümüzdeki dört aylık dönemde, yüksek baz etkisi sayesinde manşet ve çekirdek enflasyonda gerileme devam edecek. Önümüzdeki 4 aylık dönemde yıllık enflasyonun 14 puan düşmesini, 2023 Mayıs ayında %43’e gerilemesini bekliyoruz.
Yurt içi üretici fiyatları enflasyonu Ocak ayında aylık %4,2, yıllık %86 artış ile yüksek seyrini koruyor. Emtia fiyatlarındaki gevşeme ve kurdaki istikrara rağmen üretici fiyatlarının artışı bozulan fiyatlama alışkanlıkları ve birim emeğe ücret artışlarından kaynaklanıyor.
Ocak verisinin beklentiden yüksek gelmesi ve bozulan fiyatlama alışkanlıkları nedeniyle 2023 için %37,5 olan enflasyon tahminimizi %40,0 olarak güncelliyoruz. Bu tahmin seçimlerin ardından parasal koşulların görece sıkılaşacağı varsayımına dayanıyor. Bu sıkılaşmanın gerçekleşmediği senaryoda yıllık enflasyon %50’yi bulabilir.
Serhat Gürleyen, Araştırma Direktörü
Dağlar Özkan, Ekonomist
