Piyasalarda Bugün 16/10/2023

İsrail Hamas savaşının piyasalar üzerindeki etkileri
Hamas’ın İsrail’e saldırısıyla başlayan savaş Hizbullah’ın roket saldıdıları ve canlı bombaları ile cephe genişletiyor. İsrail Hamas savaşında can kaybı ilk sekiz günde 2.400’e ulaştı. Ulaşılan kayıp, 2014 yılında 51 gün süren savaştaki 2,200 kaybı geçti. Korkarız can kaybı önümüzdeki günlerde daha da tırmancak.
Yaşanan savaş Suriye’ye yayılarak ABD ile İran arasında bir uydu savaşına veya daha kötüsü İsrail ile İran arasında doğrudan savaşa dönüşür mü? İlkine sınırlı, ikincisine çok düşük ihtimal veriyoruz. Bir yanda, NATO’nun genişleme süreci için Rusya Ukrayna savaşını başlatan, diğer yanda Çin ile teknoloji bazlı bir iktisadi savaşa giren ABD’nin üçüncü bir cephe açması mantıklı değil.
Ama savaşlar rasyonel seçimlerle başlamaz. Bir yanda, Demokratların yönetiminde daha az uzlaşmacı bir ABD ve Netenyahu önderliğinde aşırı sağcı bir hükümetle yönetilen bir İsrail, diğer yanda şiddetle beslenen Hamas, Hizbullah gibi terör örgütlerine destek veren İran. Rasyonel olmayan bu savaşın tırmanması ihtimali göz ardı edilmemeli.
ABD ve İngiltere’nin uçak gemilerini bölgeye yöneltmesini sadece caydırıcı bir tehdit değil, cephenin genişlemesi durumunda İsrail’e destek vermeyi hedefleyen bir B-planının parçası olarak görüyoruz.
Savaşın dünya ekonomisi ve piyasalar üzerindeki etkisi ne kadar genişleyeceğine bağlı olarak belirlenecek. Gazza ile sınırlı kalacak bir savaşın etkisi petrol fiyatlarında 4 dolarlık geçici bir artış ile sınırlı kalır. Küresel enflasyon ve büyüme üzerinde pek bir etkisi olmaz.
Lübnan ve Suriye’ye yayılan bir uydu savaşa dönüşmesi durumunda ekonomik maliyet hissedilir hale gelir. Petrol fiyatlarında 8-10 dolarlık kalıcı bir artış, küresel enflasyonda 0,2yp artış, büyümede 0,3 puan azalış görürüz. Bu senaryo Türkiye ekonomisini yüksek petrol fiyatları, tırmanan göç ve sinyal etkisi kanalları ile sınırlı negatif etkiler. Ama sinyal etkisi nedeni ile piyasa etkisini ekonomik etkiden daha sert hissederiz.
En kötü senaryo, İran ile İsrail arasında doğrudan bir savaş yaşanması. Bu durumda petrol fiyatlarında 30-40 dolar artış, küresel enflasyonda 1yp artış, büyümede 1yp gerileme bekleriz.
Savaşın iki cephemizde birden yaşandığı bu senaryoda Türkiye devasa bir göç dalgasına, hasar bırakan dış ticaret haddi ve enflasyon şokuna maruz kalır. Bu senaryoda Orta Vadeli Programda çizilen dışa dönük dengelenme patikasından ciddi anlamda saparız. Bu senaryoda çok sert bir piyasa etkisi görebiliriz.
Piyasaların Hamas saldırısı sonrası ilk fiyatlaması petrol fiyatlarında 4 dolar civarı artış ile sınırlı bir savaşa işaret ediyordu. Son günlerde kısmi olarak Lübnan’a yayılabilecek bir savaş fiyatlaması görüyoruz. Suriye’ye ve İran’a yayılabilecek bir savaş henüz fiyatlamaların içinde yok.
Biz savaşın Suriye’ye yayılmadan sınırlı alanda kalacağına inanıyoruz. Ama yatırımcılara yeni alım için somut gelişmeleri görmelerini öneriyoruz.
Endeks Cuma günkü satışta kritik seviye olan 290 dolarlık 50 günlük dolar bazında desteğin üzerinde tutunmayı başardı. Ancak bankalardaki sert satış bizi rahatsız ediyor. Üçüncü çeyrek karlılığı güçlü olan bankalardaki satışı anlamlı bulmuyoruz. Endeks için destek ve direnç seviyeleri 8.000 ve 8.250.
Zayıf otomotiv verileri nedeniyle otomotiv hisseleri sınırlı değer kaybedebilir. Ancak bu verinin büyük ölçüde fiyatlandığını belirtelim.