Kasım ayında tüketici enflasyonu aylık %3,3 ile piyasanın ortalama beklentisinin (%3,5) hafif altında, İş Yatırım tahmininden (%4,3) bir hayli düşük geldi. Yıllık enflasyon ise 0,6 yüzde puan artış ile %62,0 seviyesine yükseldi. Kasım ayı için İTO İstanbul enflasyonu aylık %3,8, yıllık %73,9 açıklanmıştı.
Tahminimiz ve gerçekleşme arasındaki makas gıda (%2,8) ve giyim (%-0,3) kalemlerinin düşük gelmesinden kaynaklanıyor. Giyim tarafında mevsimsel eğilimlerin aksine deflasyon görülmesi iç ve dış talepte yavaşlama ya da yağışlı hava koşulları sebebiyle alışverişin sekteye uğraması ile açıklanabilir. Gıda tarafında öncü veri niteliğindeki Bilgi Üniversitesi CEFIS online fiyatlar endeksi (%9,1) güçlü bir gıda enflasyonuna işaret ederken Türk-İş Ankara mutfak enflasyonu (%2,5) daha zayıf bir sinyal veriyordu. Öncü göstergelerin orta noktasına yakın düşen gıda enflasyonu tahminimiz resmi verinin Türk-İş’e yakın gerçekleşmesi sebebiyle yukarıda kalıyor.
Enflasyon verisini genel hatlarıyla olumlu değerlendiriyoruz. Kur artışının hız kesmesi, geçmiş şok etkilerinin ortadan kalkması ve para politikasında sıkılaşma aylık enflasyonun daha makul bir seviyeye gerilemesini sağlıyor. Aylık manşet enflasyon (%3,3) hala son 5 yılın ortanca Kasım değerinden (%2,3) yüksek. Ancak doğalgaz tüketici sübvansiyonunun artan tüketim ile devreden çıkmasının etkisi 1,1 yüzde puan. Hesaplama yöntemi kaynaklı bu doğalgaz katkısını hariç tutuğumuzda çıkardığımızda manşet enflasyon %2,2’ye geriliyor.
Manşet enflasyondan doğalgaz sübvansiyon etkisini çıkarmak görüş bildirmek için yeterli değil. Enflasyonun genel eğilimindeki iyileşmeyi LOESS yöntemi ile mevsimsellikten arındırdığımız çekirdek enflasyon göstergelerinde teyit ediyoruz. Arındırılmış verilerde çekirdek C endeksi aylık %2,4 (Ekim: %3,7, Eylül: %5,0), B endeksi %2,8 (Ekim: %3,5, Eylül: %4,8) enflasyon kaydediyor. İki gösterge de Ağustos ayından itibaren istikrarlı geriliyor. B endeksi enerji, tütün ve işlenmemiş gıda fiyatlarını, C endeksi ise enerji, tütün ve tüm gıda fiyatlarını hariç tutuyor.
Enflasyondaki normalleşmeye mal ve hizmetlerin beraber katılması sevindirici. Mevsimsellikten arındırdığımız serilere göre aylık enflasyon gıda ve enerji hariç mallarda %2,4 (Ekim: %3,0, Eylül: %3,3), hizmetler %3,2 (Ekim: 4,2, Eylül: %7,4) ile gerilemeye devam ediyor. Dayanıklı mallar grubunda aylık %1,3 (Ekim: %1,0, Eylül: 2,6) enflasyon Ekim seviyesine yakın. Kira enflasyonu aylık %6,0’ya (Ekim: %7,6, Eylül: %8,8) gerilese de halen oldukça yüksek.
TCMB’nin son dönemde uyguladığı sıkı para politikaları sonuç vermeye başlıyor. Haziran ayından günümüze 3150 baz puan politika faizi artışının yanı sıra miktarsal sıkılaşma ve kredi büyüme limitleri ile iç talep soğutuluyor. TCMB Başkanı Hafize Gaye Erkan reel sektörün fiyatlandırma konusunda dezenflasyon patikasının ciddiye alınması gerektiğini, aksi takdirde daha maliyetli bir sıkılaşmayı göze alacaklarını söyleyerek dezenflaysonu hedefleyen geleneksel merkez bankacılığına uygun mesajlar veriyor.
Perakende sektörü güven anketinde firmaların fiyat artışlarına yönelik beklentisi 2021 Kasım ayından bu yana en düşük seviyesinde. Ancak güncel firma beklentilerini 2018 para politikası tepkisi ile karşılaştırdığımızda henüz gidecek yolumuz olduğunu görüyoruz. Aralık ayında politika faizini %42,5-%43,0 civarına yükselttikten sonra TCMB’nin uzun süre bu seviyede kalarak fiyatlama alışkanlıklarını değiştirmesi gerekiyor.
Öncü göstergelerden PMI iç talebin zayıflamaya devam ettiğine işaret ediyor. Aralık ayında %3,0 civarında ılımlı bir aylık enflasyon öngörüyoruz. Beklentimizden düşük Kasım verisi sebebiyle 2023 Aralık yıllık enflasyon tahminimizi %67’den %65’e düşürmemiz gerekiyor. 2023 sonu dolar kuru tahminimizi de kur artış hızındaki gerileme sebebiyle 30,00 TL’den 29,60 TL’ye çekiyoruz.
2024 yılının ilk 4 ya da 5 ayında aylık enflasyon ve ana eğilimindeki iyileşmenin geçici olarak sekteye uğramasını bekliyoruz. Bunun iki sebebi var. i) Aralık sonunda asgari ücrete %55 zam yapılacağını öngörüyoruz. Gerek ekonomi yönetiminin 2024 yılında tek asgari ücret zammı yapma hedefi gerek de yaklaşan yerel seçimler yılsonundaki zammın büyüklüğünü artırıyor. Dolayısıyla Ocak-Şubat aylarında aylık enflasyon kuvvetlenecek. ii) Zamların yerel seçimlerin sonrasına ötelenmesi pratiği nedeniyle belediye ulaşım hizmetleri, elektrik ve doğalgaz tarifelerine yapılacak zamlar Nisan ayında birikecek. Bu etki uluslararası enerji fiyatlarında ilave düşüş görmemiz halinde hafifleyebilir.
Sonuçta Mayıs ayına kadar manşet ya da çekirdek enflasyon eğiliminde ilave bir iyileşme beklemiyoruz. Yıllık enflasyonun baz etkisi kaynaklı yükselmeye devam ederek Mayıs ayında %73-%74 bandında zirve yapacağını tahmin ediyoruz. Mayıs ayından itibaren sıkı para politikasının sürdürülmesiyle, özellikle yaz aylarında, hızlı bir dezenflasyon bekliyoruz. 2024 sonu enflasyon tahminimizi %42 seviyesinde koruyoruz. 2024 sonu dolar kuru tahminimizi ise geçtiğimiz günlerde 43,00 TL’den 41,50 TL’ye çektik.
Dağlar Özkan, Ekonomist
