Eylül ayı enflasyonu %1,25 ile piyasaya paralel, İş Yatırım (%1,4) tahmininin altında geldi. Tarihsel ortalamasının (%1,0) üzerinde gelen veri ile yıllık enflasyon %19,6’ya yükseldi. Geçtiğimiz üç aydır aşağı yönlü seyir izleyen yıllık çekirdek C enflasyonu %17,0 ile (Ağustos: %16,8) yeniden yükselişe geçiyor.
Üretici fiyatlarının ise aylık %1,6 ile artmaya devam ettiğini, ancak baz etkisi sayesinden salgın başlangıcından bu yana ilk defa yıllık olarak gerilediğini (%44) belirtelim.
Eylül ayında manşet enflasyondaki yükselişe en büyük katkı konut ve ev eşyası gruplarından gelirken, gıda fiyat artışları manşet enflasyonun altında, tarihsel ortalamalarının üzerinde bir seyir izledi. Kira, lokanta ve otel, ulaştırma gibi hizmet fiyatlarındaki yükseliş eğilimi devam etti.
Gıda enflasyonu (%0,5, +0,1yp) işlenmiş gıda grubundaki fiyat artışlarıyla (%1,5, +0,2yp) tarihsel medyanın (%-0,2) üzerinde gelmeye devam ediyor.
Ancak asıl etki tarihsel ortalamasının üç dört katı artış ile konut (%2,3, +0,4yp) ve mobilya/ev eşyası (%3,3, +0,3yp) gruplarından geliyor. Konut tarafında aylık yükselişte kömür (%34, +0,2yp) ve odun (%17, +0,0yp) gibi yakacak maddelerindeki artışlar, ev kiralarındaki yükseliş (%1,6, +0,1yp) ve su fatura ayarlamalar (%5,2, +0,1yp) etkili oldu. Mobilyada yatak grubu (%10,2, +0,1yp) öne çıkıyor.
Giyim ve ayakkabı segmentinde tarihsel ortalamasının aksine (%+0,8) fiyat düşüşü (%-0,2, -0,0yp) görüyoruz. Ulaştırma grubunda (%0,5, +0,1yp) eşel mobil uygulamasının benzin fiyatlarında yükselişi sınırlaması, araç tamir, bakım ve temizliğinde kullanılan mal ve hizmetler (%-1,7), araç kiralama (%-4,3) ve şehirlerarası otobüs ücretleri (%-2,3) gibi gruplarda tarihsel ortalamaların ötesinde fiyat düşüşleri sayesinde aylık enflasyon yavaşlıyor. Öte yandan servis ücretlerindeki sert zammı (%30, +0,2yp) not edelim.
Hizmet fiyatlarında tedirgin edici yükseliş devam ediyor. Lokanta ve oteller (%2,2, +0,1yp), eğlence ve kültür (%1,1, +0,0yp), eğitim (%5,2, +0,1yp) tarihsel ortalamasının çok üzerinde artıyor. Lokanta ve oteller grubunda yurt ücretleri kaleminde tarihsel trendin çok üzerinde %28’lik bir aylık zam görüyoruz.
Son üç aydır gerileyen çekirdek enflasyon Türk lirasındaki değer kaybına paralel yeniden yükselişe geçiyor. Mevsimsellikten arındırılmış C endeksi aylık %1,3 ile (Ağustos %0,6, Temmuz %0,8, Haziran %2,4) yükselmeye başladı.
Özel kapsamlı TÜFE göstergeleri alt detayları da enflasyondaki yükselişin genele yayıldığını gösteriyor. Mevsimsellikten arındırdığımız verilere göre altın hariç dayanıklı mallarda (Eylül %1,6, Ağustos: %-0,8, Temmuz: %-0,3, Haziran: %2,9), enerji ve gıda dışı mallarda (Eylül: %1,1, Ağustos: %-0,1, Temmuz: %0,3, Haziran: %2,7) enflasyon yükseliyor. Hizmet fiyatları enflasyonu salgın yasaklarının kalkması ve ekonominin açılması nedeniyle yükselmeye devam ediyor (Eylül: %1,4, Ağustos: %1,2, Temmuz: %1,2, Haziran: %1,7).
Enerji fiyatlarında yeni düzenlemeler, sigara zamları, otomobil fiyat güncellemeleri ve gıdadaki olumsuz trendler manşet enflasyonun Ekim ayında %20’yi geçebileceği, Kasım-Aralık aylarında baz etkisi sayesinde %18’e doğru ancak sınırlı bir gerileme görüleceği zorlu bir tablo çiziyor.
2021 yıl sonu için %18,0’lik enflasyon tahminimiz üzerinde riskleri yukarı yönlü görmeye devam ediyoruz. 2022 yılı için %11,5 olan tahminimizi, hükümetin gelirler politikası ve Merkez Bankası’nın para politikası patikasına yönelik belirsizlikler nedeniyle Eylül ayında %14,5’e çekmiştik. Tahminimizi koruyoruz.
Serhat Gürleyen, Araştırma Direktörü
Dağlar Özkan, Ekonomist
