Savaşın gölgesinde Nvidia’nın 16-17 Mart tarihindeki GTC etkinliğinden başka gelişmeler de yaşanıyor. Dün hazine bakanlığının sitesinde yayınlanan şu konuşma; Remarks on A Reset on Liquidity Regulation, Bessent’in para piyasaları hakkındaki görüşlerini ifade ediyor ve bir süredir tartıştığımız fazla rezerv sisteminden çıkış için kritik bir dönemeç olmuş olabilir.
Açıklama temelinde ABD hazine tahvili stoğu yüksek olan bankaların SVB krizi gibi durumlarda bu hazine tahvillerini likide edememesine yönelik bir eleştiri ile başlıyor ve bu altyapıda devam ediyor. Bankaların bilançolarında gördüğümüz tahvil proporsiyonundaki artışı daha önce konuşmuştuk ancak son dönemde Fed’in banka bilanço rakamlarına baktığımızda kredilerde gördüğümüz yükselişe rağmen mevduat tabanındaki görece zayıf seyir, fonlama kanalları genişlemez ise bir sorun teşkil edebilir, Bessent mevduat bağımlılığının artışından da rahatsız olmuş ve discount window gibi fonlama pencerelerinden kendisini fonlayan bankaların piyasada “adının çıkması” sorununu da çözmek istediklerini belirtiyor.
Fed’in yakın tarihine baktığımızda eurodollar piyasasındaki özellikle “pure eurodollar” olarak tabir edilen, ABD’nin isteği dışında yaratılan dolar kredi ve mevduatlarının kontrol altına alınması isteği zaten mevcut. Dışarda üretilmiş olan bu dolar kredileri ve mevduatları Milton Friedman’ın ünlü makalesinde verdiği örnekteki gibi “Chicago’da yaratılmış bir krediden” farksızdır fakat problem bir likidite sıkışması olduğunda ortaya çıkıyor.
Bildiğimiz anlamdaki paranın aslında bir tanımı da par on demand olma özelliğidir. Yani istediğiniz anda paranın içsel değerine ulaşabiliyor olmalısınız. Örneğin bir hazine tahvilinin vadesine 5 sene var ise ne kadar güvenilir olursa olsun içsel değerine anında ulaşamayacağınız için bir para özelliği taşımaz ancak vadesine 1 hafta kalan bir tahvil size bu hizmeti verebilir. Paranın kendi içerisindeki bir diğer hiyerarşisi ise güvenilirlik ve genel geçerliktir. Banknot ve Fed rezervleri bu açıdan hiyerarşinin (altını kenarda tutuyoruz) zirvesinde yer alırken bankaların kredi üzerinden yarattığı mevduatlar ise özel para olarak geçer ve hiyerarşinin altında yer alırlar. Bu iki para tipi public ve private Money olarak adlandırılır. Bir dealer gibi elinizdeki bir kıymeti repo yapıyorsa, elinde içsel değeri sabit sadece hazine kıymetleri bulunuyor ise bu dealer da bir public Money yaratıcısı sayılabilir, eğer teminata konu kıymetler hazine dışındaki kıymetler ise ve içsel değeri değişim gösteriyorsa private Money grubundadır. Bu kavramların önemi şurada yatıyor, bir likidite sıkışıklığı yaşandığında her zaman private Money koşarak public Money arar ve güven ister, ABD dışında yaratılan eurodollar sistemindeki sorun da genelde burada çıkar, kriz zamanlarında hesapta olmayan, tam ölçülemeyen bir dolar talebi ile karşılaşılır ve aslında finansal dengesizliklerin nedenlerinden biridir. Rezerv para olmaktan uzaklaşmak istemenin de motivasyonlarından başlıcası budur.
Bu sıkışıklık durumunu önlemek ve balonların yaratımını engellemek için Fed birçok adım atmıştır. Ters repo operasyonlarına başlayarak piyasada public Money erişiminin arttırılması ve referans olma etkisi ile haircutlar için bir üst sınır oluşturması bu adımların en günceli idi ve şimdi girdiğimiz yolda daha da radikal adımlar geliyor. Regülasyonların gevşetilmesi ve repo operasyonlarının genişlemesi sayesinde ABD tahvillerini bir par on demand statüsüne kavuşturmak isteyen yönetim, bu sayede bol rezerv sisteminin ana problemlerinden biri olan rezervlerin belli ellerde toplanması ve küçük bankaların gücünün zayıflaması gibi sorunların üstesinden gelmek istiyor. Açıklamada kredi kanallarını genişletmek için bu yola gideceklerini açıklayan Bessent, kredi piyasasında kamunun bir crowding out yaratmasını engellemeye çalışacak. Tahmin edebileceğimiz üzere bu projenin bir diğer ayağı da stablecoin piyasasının genişlemesi. Hazine tahvillerinin para benzeri statüye yükselmesi ve par on demand özelliğine kavuşması, özellikle küçük bankalar ve Russell endeksi için oldukça pozitif olacaktır diye düşünüyorum, mevcut gündemin alış fırsatı verdiğine inanıyorum.
Aşağıdaki linklerden geçen seneki gündemi takip edebiliriz, para politikalarında yeni bir dönem başlıyor ve bu oldukça destekleyici bir dönem olacak. Savaş nedeni ile eğer bir likidite sıkışıklığı görürsek ki şu anda repo piyasası zaten sıkışık ve bu kadar hazine tahvilini zor taşıyor, bu konunun çok daha erken uygulamaya geçtiğini görebiliriz.
Repo Piyasasındaki Son Gelişmeler- Kriz Değil, Doğum Sancısı | İş Yatırım
ABD Para Piyasası Faizleri- Tri Party Repo Tartışması | İş Yatırım
Utku Oktay Acundeğer
