Ödemeler dengesinde Nisan ayında geçici bir toparlanma görülüyor. Enerji ve altın hariç cari denge Ekim ayından sonra görülen en yüksek seviyesinde. Finansman girişi cari açığı karşılayamasa da en azından çıkış duruyor. Net hata noksan kaleminden güçlü girişle sene başından beri ilk kez rezervler artıyor. Ancak Mayıs ayı öncü verileri bu iyileşmenin kalıcı olmadığını gösteriyor.
Nisan ayında cari açık 2,7 milyar dolar ile İş Yatırım’ın (2,9 milyar dolar) ve piyasanın (3,1 milyar dolar) tahminlerinden daha düşük geldi. Cari dengedeki toparlanmada altın ve enerji dışı dengenin 4,0 milyar dolar ile geçen senenin aynı dönemine göre dört kat artması etkili oldu.
12 aylık birikimli bakıldığında, cari açık 24,5 milyar dolardan, 25,7 milyar dolara yükselirken, çekirdek cari fazla (altın ve enerji hariç) 34,5 milyar dolardan 37,4 milyar dolara yükseliyor. Enerji ve altın hariç çekirdek dengedeki iyileşmenin önümüzdeki aylarda devam etmesini bekliyoruz. Yüksek enerji ve gıda faturasının hane halkını zorunlu olmayan harcamaları kısmaya zorlamasını ve cari dengedeki bozulmayı kısmen sınırlamasını bekliyoruz. Buna rağmen manşet rakam bozulmaya devam edecek.
Hizmetler cephesinde turizm güçlü performansı ile öne çıkmaya devam ediyor. Rus-Ukrayna savaşına rağmen 2022 Nisan ayında turizm kaynaklı brüt döviz girişleri salgın öncesi 2019 Nisan seviyesinin %103 düzeyinde. Bu oranın 2021 geneli için %70 olduğunu hatırlatalım. Önümüzdeki aylarda yükselen enerji fiyatları ile Orta Doğu’nun zenginleşmesi ve Rus turistin Avrupa’ya girişinin zorlaşması turizmi olumlu etkilemeye devam edecek.
Nisan ayında finans hesabında 1,4 milyar dolarlık sermaye girişi görüyoruz. Aktör bazında bakıldığında 2,6 milyar dolar bankalar vasıtasıyla giriş, 1,2 milyar dolar şirketler vasıtasıyla çıkış dikkat çekiyor. Alt detayları kanal bazında incelediğimizde portföyden 0,6 milyar dolar, ticari kredilerden 1,7 milyar dolar çıkış, efektif ve mevduattan 2,9 milyar dolar, kredilerden 0,5 milyar dolar, doğrudan yatırımlardan 0,3 milyar dolar giriş görülüyor.
Yurt dışından sağlanan kredilerin detaylarına bakıldığında bankaların 0,3 milyar dolar, diğer sektörlerin 0,2 milyar dolar net borçlandığı, buna karşın ticari kredilerin 1,7 milyar dolar azaldığı görülüyor.
Tahvil ve kredilere beraber baktığımızda Nisan ayında uzun vadeli dış borç çevirme oranları bankalar için %86 (2022 Ocak-Nisan: %57), şirketler için %177 (2022 Ocak-Nisan: %172) seviyesinde. 2021 ilk dört ayında bu oranlar bankalar için %88, şirketler için %110 seviyesindeydi.
Özetlemek gerekirse 2,7 milyar dolar cari açık, 1,4 milyar dolarlık finansman girişi ve 4,5 milyar dolarlık net hata noksan girişi ile birleşince ödemeler dengesinde 3,2 milyar dolarlık rezerv artışı görüyoruz. Buna rağmen, ilk dört ayda oluşan rezerv kaybı 4,4 milyar dolara, swap hariç bakıldığında 9,4 milyar dolara ulaşıyor.
Mayıs ayında 6,5 milyar dolar civarı cari açık ve 2,2 milyar dolar portföy çıkışı ile ödemeler dengesindeki iyileşmenin tersine döndüğünü göreceğiz. Öncü verilere göre Avrupa’nın yavaşlaması ve bayram etkisiyle zayıflayan ihracat (Mayıs: 19,0 milyar dolar, Nisan: 23,4 milyar dolar) ve yüksek seyreden ithalat (Mayıs: 29,7, Nisan: 29,5 milyar dolar) cari dengede bozulmaya yol açıyor. Buna paralel TCMB rezervlerinde 4,0 milyar dolarlık gerileme görüyoruz.
Yaşanan dış ticaret şoku ve Avrupa’nın yavaşlaması nedeniyle 2022 yılı için 45 milyar dolar (2022 milli gelirinin %5,5’i) cari açık bekliyoruz.
Serhat Gürleyen, Araştırma Direktörü
Dağlar Özkan, Ekonomist
