Nisan ayı enflasyonu aylık %7,2 ile piyasanın ve İş Yatırım’ın tahmininin (%6,0) çok üzerinde geldi. Yıllık enflasyon %70,0 ile yeni bir yıl içi zirve yaparak 2002 yılı Şubat ayından bu yana gördüğü en yüksek seviyesine ulaştı. Enerji ve gıdayı hariç tutan çekirdek C enflasyonu aylık %4,5, yıllık %52,4 ile genele yaygın ve yükselen enflasyon trendini teyit ediyor.
Kur şoku ve uluslararası fiyatların etkisi ile aylık %7,7, yıllık %121 artış ile 1995 Mart ayından beri gördüğü en yüksek seviyesine çıkan üretici fiyatları önümüzdeki aylarda enflasyondaki yükselişin devam edeceğini söylüyor.
Enflasyonun neredeyse yarısı gıda fiyatlarındaki artıştan kaynaklanıyor. Konut, ulaştırma ve gıda artışları birlikte bakıldığında enflasyonun %75’ini oluşturuyor. Tarihsel medyana göre gıda enflasyonu (%13,4, +3,5yp) 10 kat, konut (%7,4, +1,1yp) 19 kat yukarıda.
Bu kadar kötü olmasa da diğer ana harcama gruplarında da fiyatlama alışkanlıklarında bozulma devam ediyor. Ulaştırma (%5,1, 0,9yp), ev eşyası (%4,9, +0,4yp), sağlık (%1,3, +0,0yp), haberleşme (%2,8, +0,0yp), eğlence (%3,2, +0,1yp), eğitim (%2,9, +0,1yp), lokanta ve oteller (%6,9, +0,5yp) fiyat artışları tarihsel medyana göre göre 2 ila 6 kat arası yukarıda. Önden yüklemeli artışlar gördüğümüz giyim (%7,0, +0,4yp) tarihsel medyanın gerisinde kalan tek grup.
Çekirdek enflasyon verileri manşet enflasyondaki artışın genele yaygın olduğunu gösteriyor. Mevsimsellikten arındırdığımız serilere göre B endeksi aylık %5,3 (Mart: %4,3, Şubat: %4,1), C endeksi aylık %4,2 ile (Mart: %4,4, Şubat: %4,0,) yüksek seyretmeye devam ediyor. B endeksi enerji, tütün ve işlenmemiş gıda fiyatlarını, C endeksi ise enerji, tütün ve tüm gıda fiyatlarını hariç tutuyor.
Özel kapsamlı TÜFE göstergeleri alt detayları da enflasyondaki yükselişin sert ve genele yaygın olduğunu teyit ediyor. Mevsimsellikten arındırdığımız verilere göre altın hariç dayanıklı mal fiyatları aylık %5,1 (Mart: %5,2, Şubat: %3,4) enerji ve gıda dışı mal fiyatları aylık %3,8 (Mart: %4,6, Şubat: %3,8) artıyor. Beklentilerin ve fiyatlama alışkanlıklarının bozulmasıyla hizmet fiyatları aylık %4,8 artarak (Mart %4,2, Şubat %3,7) manşet enflasyondaki yükselişe katılıyor.
Batının Rusya’ya yaptırımları ile hızlanan uluslararası fiyatlardaki artış, üretici fiyatlarından geçiş, kur şokunun gecikmeli etkileri ve fiyatlama alışkanlıklarındaki bozulmayla önümüzdeki aylarda enflasyonun %75-%80 bandına yükselmesini bekliyoruz. Merkez Bankası’nın para politikasında tepki vermemesi enflasyonun dengeleneceği platoyu tahmin etmemizi zorlaştırıyor.
Uygulanmakta olan aşırı genişleyici para ve gelirler politikalarından hızlı bir U dönüşü yapılmazsa, enflasyonun kendiliğinden düşmesini sağlayacak baz etkisi dışında bir neden görmüyoruz. Sene sonu dolar kurunu 17 TL aldığımız baz senaryoda yılsonu enflasyon tahminimizi 2022 için %60, 2023 için %28 olarak güncelliyoruz. Geçtiğimiz ay bu oranlar sırasıyla %53 ve %28 seviyesindeydi.
Serhat Gürleyen, Araştırma Direktörü
Dağlar Özkan, Ekonomist
