Enerji sektörü, artık üretim kadar dağıtımın da öne çıktığı bir alan olmuş durumda. Veri merkezlerinin artan enerji ihtiyacı, hem dağıtım hem de voltaj kontrolü gibi alanlarda ciddi bir dar boğaz yaratmış durumda. Beyaz Saray tarafından yapılan güncel açıklamalarda artık grid dediğimiz elektrik dağıtım ürünlerinin stratejik sektör olarak sayıldığını görebiliyoruz. Yatırım teması olarak ise aslında fazlaca sıkışık bir pazara bakıyoruz, GE Vernova ve Vertiv’in önderliğinde giden sektörde yeni oyuncular bulmak ve değer zincirinde bir konum yakalayabilmek pek kolay değil, AI yarı iletken pazarındaki Nvidia benzeri, bu oyuncular da ekosistem ve platform olarak oldukça geniş bir yapı sunabiliyorlar. Enphase Energy ve Solar Edge ise burada enteresan bir konumlanma yaratmaya çalışıyor gibiler, detayına bakalım.
Getirilerin ve faizlerin yüksek seyri, Trump hükümetinin solar enerjiye karşı mesafeli tutumu derken solar enerji şirketleri çok ciddi bir darbe yemiş durumdalar. Bugün bir çıkış yolu arayan şirketler için kısa vadede hala pek umutlu olmak kolay gözükmüyor, her ne kadar orta uzun vade için ekonomik gerekçeler daha cazip olsa da. Enphase Energy ve Solar Edge şirketlerinin solar panel alanındaki bazı deneyimlerini veri merkezi güç mimarisi yapıları için kullanmak istediğini görüyoruz, solid state transformer adı verilen ürünler sayesinde sektöre 2028 yılında güçlü bir giriş yapma niyetinde olan şirketler, prototipleri tamamlamış durumdalar.
Veri merkezlerinin elektrik altyapısı hakkında Nvidia’nın 800VDC makalesini daha önce tartışmıştık ve Vertiv için pozitif olarak ele almıştık. Nvidia, bu mimari ile alternatif akımı server’lara getirirken çok daha az dönüşümden sokmak niyetinde ve bunu başaramazlarsa bakır tedariğinin ve kompleksitenin ciddi bir soruna dönüşecek olduğunu söylüyorlar. Daha az dönüşüm ve server kasalarına gelen elektrik dönüşümünde kullanılabilecek daha sade yapılan, aynı zamanda serverlarda çipler için de daha geniş bir yer anlamına gelecek, daha az bozulan ve sürdürülebilir bir elektrik tedariğine işaret edecek. ENPH ve SEDG şirketleri de tam olarak burada devreye girmek istiyorlar ve bu dönüşümde, tedarik zincirinin ortasında kalan süreçlerde daha verimli bir dağıtıcı, daha az enerji depolama çözümü gerektiren bir merkez olmak niyetindeler.
Bu hedeflerine giden yolda üretmek istedikleri ürün Solid State Transformer. Bu ürün, içerisinde bir çok GaN switch bulunduran, merkezi bir ASIC yani özel amaçlı çip tarafından yönetilen ve tüm bu switch’lerin fiber optik üzerinden birbiri ile entegre hareket edebildiği, yazılım destekli gelişmiş bir trafo. Bu şirketlerin bu alanda başarılı olabileceklerini düşünmenin temel sebebi, solar panel endüstrisinde özellikle ENPH’ın üzerinde çokça durduğu bir dönüşüm, eskiden solar panellerde üretilen doğrudan akımların hepsi tek bir büyük inverter yapısı üzerinden alternatif akıma dönüştürülüyordu, ENPH’ın microinverter ürünleri sayesinde her bir panel kendi dönüşümünü kendisi yapabiliyor ve birbirilerine bağlı kalmadan, bir yerde sorun çıkınca sistem tıkanmadan elektrik üretimi sağlanabiliyor. Bu microinverter’ların birbirleri ile entegre çalışması konusundaki tecrübelerini şimdi de SST üzerinden denemek istediklerini görüyoruz. Nvidia’nın çizdiği şema ile oldukça uyumlu, GPU’ların sürekli değişen elektrik taleplerine tamamen uygun bir ürün geliştirdiklerini iddia ediyorlar.
Bu ürünler için şu anda hedef Pazar belirlemek çok kolay değil ve şirket de şu an hedef açıklamıyor ancak 11 GW büyüklüğünde bir hedef olabileceğini söylüyorlar 2030 senesine kadar. ENPH daha net ürün çizelgesi verdiği için onun üzerinden gittiğimizde şirket birçok hyperscaler ile şu anda görüşmekte ve bu 11 GW rakamını başlangıç olarak görüyorlar. Birkaç 100 milyon USD seviyesinde gelirler hızlıca edinilebilir ve şirketin şu anda yıllık geliri 1,2 milyar USD civarında. Buradan önemli bir değer realize edilme ihtimali, özellikle çarpanların solar tarafının zayıflığı nedeni ile güçlü baskılanması sonucunda daha da dramatik olabilir. Enerji tarafında bu kadar baskılanmış ve fiyatlanmamış bir tema, ufak bir pozisyonlanma şansını hak ediyor diye düşünüyorum.
Utku Oktay Acundeğer
