Eylül ayında tüketici enflasyonu aylık %4,75 ile İş Yatırım’ın tahminine paralel (%4,75), piyasa beklentisinin (%5,0) hafif altında geldi. Yıllık enflasyon ise 2,6 yüzde puan artış ile %61,5 puan seviyesine yükseldi. Eylül ayı için İTO İstanbul enflasyonu aylık %5,5, yıllık %73,2 açıklanmıştı.
Kur artışının Ağustos-Eylül aylarında hız kesmesi, geçmiş şok etkilerinin ortadan kalkması ve para politikasında kademeli sıkılaşma aylık enflasyonun Temmuz-Ağustos aylarına göre daha makul bir seviyeye gerilemesini sağladı. Mal fiyatlarındaki artışın yavaşlamasına karşın hizmet enflasyonunun doludizgin devam etmesi inatçı bir enflasyon ile karşı karşıya olduğumuzu, parasal sıkılaşmanın kararlılıkla sürdürülmesi gerekeceğini gösteriyor.
Çekirdek göstergeler enflasyon eğiliminde genele yaygın olmayan gerilemeyi teyit ediyor. X13 yöntemiyle mevsimsellikten arındırdığımız serilere göre C endeksi aylık %5,3 (Ağustos: %9,2, Temmuz: %9,6), B endeksi %5,2 (Ağustos: %9,3, Temmuz: %9,0) yükseliyor. B endeksi enerji, tütün ve işlenmemiş gıda fiyatlarını, C endeksi ise enerji, tütün ve tüm gıda fiyatlarını hariç tutuyor.
Özel kapsamlı TÜFE alt göstergeleri mal ve hizmet fiyatlama alışkanlıklarında ayrışmanın boyutunu gösteriyor. Mevsimsellikten arındırdığımız serilere göre altın hariç dayanıklı mallar aylık %2,9 (Ağustos: %8,0, Temmuz: %12,0) enerji ve gıda dışı mallar aylık %3,6 (Ağustos: %7,4, Temmuz: %7,9) artıyor. Aylık enflasyon mal fiyatlarında belirgin geriliyor.
Buna karşın hizmet fiyatları doludizgin yükselmeye devam ediyor. Mevsimsellikten arındırdığımız hizmet fiyatları artışı %7,5 (Ağustos %8,9, Temmuz %9,5) ile önceki aylara göre fazla gerilemiyor ve mal enflasyonunun neredeyse üç katı düzeyinde. Kira ve eğitim yükselişin arkasındaki temel neden. Aylık kira enflasyonu %8,1 ile (Ağustos: %7,3, Temmuz: %7,0) resmi kira sınırlamasına rağmen yükselişine devam ediyor. Eğitime yapılan zam %30, özel üniversitelere yapılan zam %127 ile 2003 yılı başından beri en yüksek seviyede. Eğitim şart ama fiyat artışında kantarın topuzu kaçmış.
Uygulanan kademli parasal sıkılaşma ve makro ihtiyati önlemler tüketici kredilerinin yavaşlamasını sağladı. Henüz elimizdeki veriler sınırlı olsa da önümüzdeki aylarda talepte belirgin yavaşlama bekliyoruz. Kurun sınırlı arttığı ve sıkı para politikalarının sürdürüldüğü bir ortamda mal enflasyonunda normalleşmenin kalıcı olmasını bekliyoruz. Hizmet enflasyonun düşmesi ise bozulan fiyatlama davranışları ve Aralık ayında yapılacak yüksek ücret zamları sebebiyle zaman alacak. Eylül ayı hizmet sektörü SAMEKS endeksinin 1,6 puan düşerek 50,1’e gerilemesi enflasyonla mücadele açısında iyi haber. Hizmet fiyatlarına henüz yansımasa da hizmet talebi ılımlılaşıyor.
Önümüzdeki aylarda manşet enflasyonun aylık %3,5-%4,0 bandında seyretmesini bekliyoruz. OVP sonrası 2023 için %67 2024 sonu için %42 belirlediğimiz enflasyon tahminlerimizi koruyoruz.
Serhat Gürleyen, Araştırma Direktörü
Dağlar Özkan, Ekonomist
