Ödemeler dengesi kısa bir moladan sonra kötüleşmeye devam ediyor. Cari açık 2022 Ocak ayından sonraki en yüksek seviyede. Finansman tarafında yılın en büyük çıkışı yaşanıyor. Net hata noksan kaleminden güçlü giriş durumu kurtarmaya yetmiyor. Rezervlerimiz erimeye devam ediyor.
Mayıs ayında cari açık 6,5 milyar dolar ile İş Yatırım’a paralel, piyasa tahmininden (6,8) daha düşük geldi. Cari dengedeki kötüleşmede altın ve enerji dışı fazlanın 0,4 milyar dolar ile sene başından beri en düşük seviyeye gerilemesi etkili oldu. 12 aylık birikimli bakıldığında, cari açık 26,3 milyar dolardan, 29,4 milyar dolara, çekirdek cari fazla (altın ve enerji hariç) 36,8 milyar dolardan 38,3 milyar dolara yükseliyor.
Cari dengenin alt kalemlerine baktığımızda 8,8 milyar dolarlık dış ticaret açığı ve 0,9 milyar dolarlık gelir çıkışlarının karşısında +3,2 milyar dolarlık hizmetler fazlası görüyoruz. 2013 Temmuz ayından bu yana en büyük dış ticaret açığı yükselen enerji fiyatları, görece güçlü iç talep ve ihracatın Ramazan bayramında zayıflaması gibi faktörlerin birleşmesinden kaynaklanıyor.
Hizmetler cephesinde turizm güçlü performansı ile öne çıkmaya devam ediyor. 2022 Mayıs ayında turizm kaynaklı brüt döviz girişleri salgın öncesi 2019 Mayıs seviyesinin %107’si düzeyinde. Bu oranın 2021 geneli için %70 olduğunu hatırlatalım. Yüksek enerji fiyatları ile Orta Doğu’nun zenginleşmesi ve Rus turistin Avrupa’ya girişinin zorlaşması turizmi olumlu etkilemeye devam edecek.
Mayıs ayında finans hesabında 2,3 milyar dolarlık çıkış görüyoruz. Alt detayları kanal bazında incelediğimizde portföyden 4,3 milyar dolar, kredilerden 0,5 milyar dolar çıkış, ticari kredilerden 1,4, doğrudan yatırımlardan 1,0, efektif ve mevduattan 0,2 milyar dolar giriş görülüyor. Aktör bazında bakıldığında ise 2,9 milyar dolar bankalar, 0,6 milyar dolar hükümet vasıtasıyla çıkış, 0,3 milyar dolar şirketler vasıtasıyla giriş dikkat çekiyor.
Portföyden hisse senedi çıkışlarının ve doğrudan yatırımlara girişin büyük kısmı Garanti Bankası’nın azınlık paylarını satın almasından kaynaklanıyor. Ancak banka eurotahvilleri ve devlet tahvillerinde de yabancı çıkışı sertleşiyor.
Yurt dışından sağlanan kredilerin detaylarına bakıldığında bankaların 0,3 milyar dolar, diğer sektörlerin 0,1 milyar dolar net borç ödediğini, buna karşın ticari kredilerin 1,4 milyar dolar arttığı görülüyor.
Tahvil ve kredilere beraber baktığımızda Mayıs ayında uzun vadeli dış borç çevirme oranları bankalar için %33 (2022 Ocak-Mayıs: %50), şirketler için %81 (2022 Ocak-Mayıs: %140) seviyesinde. 2021 ilk beş ayında bu oranlar bankalar için %83, şirketler için %152 seviyesindeydi. Mayıs verisinde borç çevirme oranlarında ciddi bir kötüleşme görülüyor.
Özetlemek gerekirse 6,5 milyar dolar cari açık, 2,3 milyar dolarlık finansman çıkışı ve 2,9 milyar dolarlık net hata noksan girişi ile birleşince ödemeler dengesinde 5,9 milyar dolarlık rezerv kaybı görüyoruz. İlk beş ayda oluşan rezerv kaybı 10,4 milyar dolara, swap hariç bakıldığında 15,4 milyar dolara ulaşıyor.
Haziran ayında 3,4 milyar dolar civarı cari açık tahmin ediyoruz. Eurobond dahil 2,4 milyar dolar portföy çıkışı ile ödemeler dengesinde bozulmanın devam ettiğini göreceğiz. Haziran ayının haftalık verileri TCMB brüt döviz rezervlerinde 1,7 milyar dolarlık gerilemeye işaret ediyor.
Haziran sonu ve Temmuz başında uluslararası emtia fiyatlarında görülen gevşemeye rağmen 2022 yılı için 45 milyar dolar (2022 milli gelirinin %5,5’i) cari açık beklentimizi koruyoruz. Küresel iktisadi faaliyetin zayıfladığı bir durgunluk senaryosunda uluslararası fiyatların gerilemesi cari açığı aşağı çekerken ihracatımızın güç kaybetmesi yukarı çekiyor.
Serhat Gürleyen, Araştırma Direktörü
Dağlar Özkan, Ekonomist
