Tesla bilançosunda gelir rakamları beklenenden iyi geldi ancak özellikle önceki çeyrekten sonra şirket için otomobil tarafı çok geride kalmış görünüyor. Bu seferki tartışmalar olması gerektiği gibi çok daha fazla hardware tarafını içeriyordu ve Elon Musk’ın çok büyük projelerinin biraz daha detayına ve eksiklerine şahit olduk. Öncelikle otonom sürüş tarafına bakalım, burada sunumlarında da belirttikleri üzere iyi bir gidişat var ve şirketin dediğine göre churn oranları da düşüyor. Coğrafi olarak genişlemeyi hedeflemeye devam ediyorlar ve güvenlik konusunda hassasiyetlerini devam ettiriyorlar ancak önemli bir sorun ile karşı karşıyalar. AI3 çiplerin bulunduğu araçlar için ful otonom sürüş ve robotaksi tarafı pek mümkün görünmüyor, gerekçesi ise hafıza kısıtları. AI4 gelecek ancak burada bir dönüşüm olması için hem kameraların değişmesi gerekecek hem de çiplerin güncellenmesi gerekecek ki aslında Tesla’nın otonom sürüş sürecinde en büyük rekabet avantajı tamamen software güncellemeleri ile gelişmeyi sürdürebilmeleriydi, lidar kullanmamanın en büyük artısı buydu. Büyük ölçüde geliştirmeleri v14 yazılım güncellemesi ile halledebilecekler ve AI4 çiplere de bazı updateler getireceklerini belirtiyorlar ancak robotaksi için yine bir değişim süreci gerekecek. Robotaksi tafafına baktığımızda aslında yapılan akademik çalışmalar katılımcı sayısının arttığı bir senaryoda çok ciddi bir deflatif etkinin gelebileceğini ve karlılık tarafında çok büyük sorunlar yaşanabileceğini belirtiyordu bu nedenle çok yüksek beklentim olan bir alan değil ancak dolaylı olarak network etkisi tabi ki kritik olacak. Enerji tarafında da şirket teslimatlarına devam ediyor ancak bir arz kısıtı ile karşı karşıyalar ve yeni yatırım harcamaları yolda gözüküyor. Gelelim en önemli konulardan olan Terafab ve çip geliştirme süreçlerine. SpaceX tarafının işin içerisine girmesi ile birlikte buradaki işler biraz karışmış durumda ve ortak olarak geliştirilecek Terafab projesi ile şirket lithografiden hafızaya kadar tüm çip süreçlerini tek çatı altında toplamayı hedefliyor. Buradaki bence en kritik haber akışı geçtiğimiz günlerde SpaceX’in Cursor’a teklif vermesi oldu. Cursor, AI kodlama platformlarının en önemlilerinden bir tanesi konumunda ve Gemini, GPT, Claude gibi birçok modeli kullanıyor. Bu platformu tamamen xAI ile eşleştirmek istiyor gibi görünüyorlar ve gereken hardware desteğini de Tesla-SpaceX ortaklığından verecekler. Optimus tarafına baktığımızda ise ikinci çeyrekte artık üretim tesislerinin hayata geçeceğinden bahsediyorlar ancak sadece online olarak değil robotun kendi içerisinde bulunan çiplerden de büyük destek almayı planlıyorlar. Edge AI’ın geleceği hakkında bize çok fazla fikir verecek bir deney olacaktır. Elon Musk’ın aslında Optimus ile birlikte yapıyor oldukları Unitree gibi girişimlerden farklı olacak, Unitree hakkında yazdığım yazıda belirttiğim üzere logic tarafında belli aşamalar kaydedilmezse arz fazlasının burada çok yakın olduğunu belirtmiştim, Optimus bu sınıra takılmayacak bir kazanım olarak önümüze çıkıyor. Toplam olarak baktığımızda ful otonom sürüş için yapılacak kamera ve çip güncellemesi zorunluluğu tat kaçırıcı, diğer projelerin hepsi ise S curve’ün henüz çok başındalar bu nedenle şu anda ek fiyatlamaya ihtiyaç durmuyorlar. Orta uzun vade için Tesla izlemeye değer olacaktır çünkü Elon Musk’ın yapmakta olduğu aslında sermaye yoğun tüm süreçlerde kendisine bir yer bulmak ile alakalı. 21.YY’de çok başarılı olarak andığımız yatırımcıların büyük kısmı da sermaye yoğun işlerin fonlanmasındaki sorunlardan dolayı bu kadar başarılı görünüyorlar ancak Elon Musk bunun özel bir örneği. Hardware, enerji, uzay, robotik süreçlerindeki yoğun sermaye birikimi ve tecrübe sayesinde tamamen bir hayalperest ile karşı karşıya olduğumuzu düşünmüyorum. Şu anda portföylerde yer vermeye değecek bir gelişme bence yok, 400 USD olarak vermiş olduğum hedefte yukarı revize yapmaya gerek görmüyorum. İki adet detaydan de bahsetmek gerekiyor, Terafab ve AI4 geliştirmelerinde Samsung ile yoğun bir çalışma içerisindeler ve aslında SOCAMM gibi ürünlerinde Samsung’un zaten başarılı olduğunu biliyoruz, onlar için pozitif gelişmeler devam ediyor. Diğer haber ise Elon Musk’ın şu cümlesi; “We are actively working on our mission of building a future of amazing abundance. However, that requires not just a lot of investment, but an immense amount of execution. The future is going to be great, and the whole Tesla team is rising to the occasion to make this a reality.”. Bu cümleyi arz kısıtları üzerine söylüyor, bugünün tüm arz sorunları yarın karşımıza eşsiz bir üretim kapasitesi olarak çıkacak ve AI’ın ekonomik etkileri yazılım ile kesinlikle kısıtlı kalmayacak.
ServiceNow tarafına bakalım. Burada gerçekten ironik bir tezat oluşmaya başladığını görüyoruz çünkü şirket ne kadar pozitif açıklamalar yaparsa yapsın piyasaya yaranamıyor gibi görünüyor. Öncelikle yapay zeka modellerinin hizmet tabakasını tamamen yok etme tartışmalarına kısaca bir bakalım. Tekrar olacak belki ancak şu anda AI modelleri aslında düşünüldüğü kadar gelişmiyor ve Anthropic, Open AI gibi şirketler temelinde contexti uzatan ve hizmetleşen ürünler çıkarıyorlar. Bu gece çıkan GPT 5.5 modelinde gördüğümüz geliştirmeler bize genel yönelimi tekrardan gösteriyor; GPT 5 ve sonrasında modeller artık agentic uygulamalar için maliyet ve yönetim verimliliği olarak daha iyi noktalara gidiyor. GPT 5.5’e baktığımızda da ana gelişmenin agentic uygulamalar tarafında olduğunu görüyoruz. Elbette burası durağan sistemler için ciddi bir tehdit ancak karmaşık iş yükleri için hala deterministik süreçlerde güvenilirlikten uzaktalar ve güvenlik, context olarak veri taramak gibi süreçlerde kaliteli birer katmana ihtiyaç duyuyorlar. Geçtiğimiz günlerde Google Deepmind’ın bilinç konusunda yazdığı makaleyi tartışmıştım, hala hayal edilen seviyede değiliz yakın zamanda da olmayacağız. Hal böyleyken aslında ServiceNow gibi agent altyapısını erken kurmuş olan, connector’larını erkenden birbirine bağlamış ve yanal genişlemeyi başarabilmiş şirketler hala oldukça kıymetliler ve AI işletim sistemi temasının ana adayları konumundalar. ServiceNow da aslında bu konuya vurgu yaptı bu bilanço açıklamasında ve yaptığı yeni devralmalar ile identity güvenliği konusunda önemli adımlar attılar ki identity tarafının ne kadar önemli olduğunu siber güvenlik tartışırken geçen sene çokça konuşmuştuk. Ana amaç ise tüm bu yeni güvenlik hizmetleri ve yeni context hizmetlerini Control Tower’da birleştirmek. Şirket bu çeyrekte CRM büyümesinde gayet iyi bir performans göstermiş durumda ve Control Tower tarafında beklentileri aşmış vaziyette. Manşette görmüş olduğumuz kısmi zayıflıklar ise tamamen İran savaşı nedeniyle en büyük müşterileri olan lojistik ve altyapı gibi sektörlerdeki aksamalardan kaynaklı faturalandırma vadesi ile ilgili. Şirket her geçen gün aksiyon planlarına da daha fazla sirayet ediyor ve aslında Palantir benzeri bir karar verici modül yaratmaya yaklaşıyor. Bu yolda ServiceNow Palantir ve Zeta gibi şirketlerin metodunun oldukça farkında ve veri tarafını olabildiğince toplamaya çalışıyor, sonuçlara bakarsak da bunu başarıyor. AI’ın şu anda herşeye muktedir olmadığı anlaşıldığında ServiceNow’ın önemli bir potansiyel barındıracağını düşünüyorum ancak temkinli olmak gerekiyor. Toplam kodlama ve komut talebinin çok sert arttığını görüyoruz, Salesforce geçtiğimiz günlerde toplam komut ve token’dan daha önemli şeyler olduğunu vurgulamıştı ve yeni metrikler tanıtmıştı ancak şu hala önemli bir detay; eğer yeni bir fiyatlama stratejisi ile geliyorsanız ve churn oranlarınız artmıyorsa o zaman zaten performans metriği kendiliğinden çıkıyor. Pozitif bir bilanço açıklandığını düşünüyorum, alımlar için temkinli olmak lazım çünkü çok büyük bir tektonik dönüşüm fiyatlanıyor fakat izleme listemizde elbet olmalı.
Intel tarafında tarihi bir gece yaşanıyor. Önceki çeyrekte bahsettiğim tüm hikayelerin artık ortada olduğu bir çeyrek geride kalırken çok fazla şaşırtıcı detay da yer aldı ve hepsi oldukça pozitif. CPU talebinin patlama yaşadığını ve şu anda AI dünyasının en büyük sıkışıklığı olduğundan daha önceki çeyrekte bahsetmiştik ve talebe yetişmekte şirketlerin sorun yaşayacağını konuşmuştuk, bu durumun bu çeyrekte artarak devam ettiğini ve rakamlara yansıdığını görüyoruz. CPU rekabetinde şirket genelde AMD’den bahsederken temkinli olmuştur hep ve tasarım avantajının rakibinde olduğunu vurgulardı, bu sefer bu söylem yerini daha rekabetçi bir söyleme bırakmış durumda. AMD’ye yeni ürünleri ile rakip olabileceklerini dillendirirlerken ARM tarafında da çok önemli mesajlar verdi şirket. ARM tarafında geçtiğimiz günlerde çıkan kendi çipini yapma konusunda önemli bir vurgu yaptılar ve tam olarak bu konudaki yazımda bahsettiğim konuya değindiler, Intel ARM’ın müşterilerinin üzerinde fazla gittiğini düşünüyor ve bu nedenle Pazar payı kaybetme ihtimalinin yüksek olduğunu vurgu yapıyor. Hali hazırda artan lisans ücretlerinin yanı sıra kendi çiplerinin üretilecek olmasının x86 yapışkanlığı ile beraber değerlendirildiğinde bir kaçış yaratacağını düşünüyor. Gelelim en önemli konuya, foundry tarafında inanılmaz bir gelişim söz konusu, 18A verimliliğinin 7 puan arttığını ve yılsonu hedeflerin bugünden ulaşıldığı belirtildi, 14A’nın ise 18A’dan daha iyi bir curve içerisinde olduğu söylendi. Şirket aynı zamanda paketleme tarafında da beklentilerin önünden gittiğini açıkladı ve Google ile ASIC çipler konusunda anlaşma yaptı ve yalnızca CPU değil aynı zamanda TPU, XPU da tedarik edecekler. ASIC konusunda lider olan Google ile yapılan bu anlaşma hem 18A’nın verimine olan güveni hem de CPU tarafındaki yapışkanlığı gösteriyor. Bunların hepsini topladığımızda Intel için muazzam bir kapı aralanmış durumda ve Samsung’un en iyi ikinci üretici tahtını net şekilde salladığını görüyoruz. TSMC için bile bir rakip haline gelebilecek olan şirket bunu süreç içerisinde gösterecek çünkü hala multi-foundry gideceklerini söylediler, yani üst kalite çiplerinde TSMC’ye bağlılık sürecek. Nvidia ekosisteminin içerisinde yer almaya da devam edecekler. Intel için 500 milyar USD hedefine ulaşmak çok zor olmayacaktır diye tahmin ediyorum ancak bu açıklamanın sektördeki birçok oyuncu için farklı etkileri olacak. Öncelikle ana kazanan ekipman sektörü olacaktır, KLA, Lam, Applied Materials, ASML, Onto gibi şirketlerin hepsi için pozitif gelişmeler çünkü sermaye harcamaları mecburen artacak. TSMC için ise pek iyi gelişmeler olduğunu düşünmüyorum çünkü şirketten birçok elemanın Intel’e geçtiği ve foundry başarısının bu şekilde sağlandığı söyleniyor. Yaşam standartlarının ön planda olduğu bu yer değiştirmelerin sonucunda aslında bir teknik rekabet avantajı daralıyor olabilir. AMD için ise bilanço çok önemli olacak ve AMD’nin burada farkı açarak devam etmesi gerekiyor, artık arkasında üretim hattını da arkasına almış bir rakibi var. Arm tarafında ise CPU sıkışıklığı nedeniyle ilk etkiler pozitif olsa da stratejik olarak görüşümü koruyorum ve kayıplar yaşanabileceğini düşünüyorum. Son bir not, Intel’in kar marjında görülen düşük seviyeler ve beklentilerin sebebi tamamen hafıza çipleri ve ara süreçlerde bir süredir yaşanan arz sıkıntıları ile 18A’nın öğrenme eğrisindeki başlangıç maliyetleri, yani sektör genelinde olan sorunlar. Yakında edge AI tarafında ne kadar büyük bir potansiyel barındığını da konuşacağız.
Utku Oktay Acundeğer
